Mięsień gruszkowaty – jak pozbyć się bólu przy zespole mięśnia gruszkowatego

bolący mięsień gruszkowaty

Mięsień gruszkowaty to niewielka, ale istotna struktura, umiejscowiona pod mięśniami pośladkowymi. Jest to podłużny mięsień, który – choć mały – może powodować spory ból. To on odpowiada za rotację zewnętrzną w stawie biodrowym, a także za odwodzenie, wyprost i stabilizację w stawie biodrowym. Ból promieniujący do nogi, który czasem powoduje, może jednak bardzo uprzykrzyć życie. Warto więc dowiedzieć się czym jest zespół mięśnia gruszkowatego, jak go rozpoznać i jak się go leczy! Co może pomóc?

Nawigacja:

  1. Co to jest mięsień gruszkowaty i za co odpowiada?
  2. Objawy zespołu mięśnia gruszkowatego
  3. Dlaczego możemy odczuwać ból mięśnia gruszkowatego?
  4. Badania i diagnoza schorzenia
  5. Jak pozbyć się bólu mięśnia gruszkowatego?

Mięsień gruszkowaty – co to jest i za jakie funkcje odpowiada?

Gruszkowaty mięsień (musculus piriformis) to struktura zlokalizowana pod mięśniami pośladkowymi. Dokładnie leży pod mięśniem pośladkowym większym – od przyczepu na kości krzyżowej, na skos przez pośladek. Krętarz większy kości udowej jest drugim miejscem przyczepu mięśnia. Przechodzi on przy tym przez otwór kulszowy większy. Takie położenie w pobliżu nerwu kulszowego ma duże znaczenie, ponieważ nerw może zostać przyciśnięty przez mięsień, co powoduje duży dyskomfort i ból. Pojawia się wówczas tak zwana rwa gruszkowata, czyli zespół mięśnia gruszkowatego. Jeśli chodzi o mięsień gruszkowaty, funkcja tej struktury jest następująca:

  • stabilizacja stawu biodrowego
  • rotacja zewnętrzna przy zgięciu stawu biodrowego w zakresie 0⁰-70⁰
  • rotacja wewnętrzna przy zgięciu stawu biodrowego powyżej 70⁰
  • wspomaganie odwodzenia i prostowania stawu biodrowego.

Nerw gruszkowy to potoczna nazwa nerwu, który dochodzi do mięśnia. Może on sprawiać problemy, ponieważ w obliczu przeciążenia napina się i kurczy. Pojawia się wówczas ból w stawie biodrowym – w okolicy lędźwiowej i w pośladku. Ból promieniuje przy tym aż do nogi.

Zespół mięśnia gruszkowatego – objawy, które wskazują na schorzenie

ból w mięśniu gruszkowatym

Zespół mięśnia gruszkowatego (pririformis syndrome) znany jest też jako rwa gruszkowata. Jest to zespół objawów związany z nieprawidłowym napięciem mięśnia gruszkowatego. Warto wiedzieć, że dość często objawy sprawiają, iż zespół mięśnia gruszkowatego zostaje uznany za rwę kulszową. Rwa gruszkowata rzeczywiście jest bardzo podobna do rwy kulszowej – wszystko przez umiejscowienie nerwu kulszowego przy mięśniu gruszkowatym. Konieczna jest więc konsultacja ze specjalistą w celu ustalenia prawidłowej diagnozy. Wzmożone napięcie mięśnia gruszkowatego może się objawiać w następujący sposób:

  • ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa
  • ból pośladka, promieniujący do kończyny dolnej – najczęściej ból pojawia się tylko po prawej lub po lewej stronie, jednak może również wystąpić w obu nogach jednocześnie (ból mięśnia gruszkowatego jest głęboki i przeszywający)
  • ograniczenie rotacji wewnętrznej w stawie biodrowym – człowiek automatycznie ustawia nogę w rotacji zewnętrznej
  • parestezje – pod tym terminem kryją się pewne przykre wrażenia, jak mrowienie czy uczucie drętwienia pośladka. Gdy pojawia się zapalenie mięśnia gruszkowatego, czucie opaczne może sięgać nawet stopy
  • utrudnienie wykonywania pewnych codziennych czynności, jak chodzenie po schodach, pochylanie tułowia do przodu przy prostych nogach, czy też siedzenie w jednej pozycji przez dłuższy czas – wówczas ból się nasila.

Gdy stan zapalny obejmuje mięsień gruszkowaty, objawy mogą również być nietypowe – takie, których normalnie nie łączylibyśmy z problemami z mięśniem. Może się na przykład pojawić ból przy wypróżnianiu. Wiele osób zapewne zastanawia się ile trwa ból w zespole mięśnia gruszkowatego. Wszystko zależy w tym przypadku od przyczyny napięcia mięśnia. Czas trwania zespołu mięśnia gruszkowatego jest również uzależniony od postępowania osoby chorej – niektóre zachowania zwiększają ból. Ból będzie odczuwany przez kilka tygodni, a czasem nawet kilka miesięcy lub lat, jeśli nie będzie właściwie leczony. Leczenie ma za zadanie znieść ucisk i stan zapalny, co przyczynia się do ustąpienia objawów.

Przyczyny bólu mięśnia gruszkowatego

Wzmożone napięcie mięśnia gruszkowatego powoduje ból i dyskomfort oraz problemy z normalnym wykonywaniem wielu czynności – jak choćby wchodzenie po schodach czy kucanie. Ból wywoływany jest przez nadmierny skurcz mięśnia gruszkowatego i ucisk na nerw, co może mieć różne przyczyny:

  • rwa gruszkowata
  • choroby stawu biodrowego – jedne z najczęstszych przyczyn bólu w okolicy mięśnia gruszkowatego. Zespół mięśnia gruszkowatego może być pierwszym objawem poważniejszych schorzeń stawów biodrowych, jak zwyrodnienie stawu biodrowego czy jałowa martwica głowy kości biodrowej.
  • problem ze stawem krzyżowo biodrowym – ból w stawie krzyżowo-biodrowym może bezpośrednio przełożyć się na ból mięśnia i jego nadmierne napięcie. Chcąc odciążyć bolący staw krzyżowo-biodrowy, bardziej napinamy mięsień, więc dochodzi do jego przeciążenia.
  • dyskopatia lędźwiowa lub hiperlordoza – dyskopatia lędźwiowa może prowadzić do stanu zapalnego i ucisku korzeni nerwu kulszowego. Także hiperlordoza lędźwiowa sprzyja rozwinięciu się zespołu mięśnia gruszkowatego. Pogłębienie naturalnej krzywizny lędźwiowej i hiperaktywność pewnych grup mięśni (w tym właśnie mięśnia gruszkowatego) powodują rozwój choroby.
  • ciąża – mięsień gruszkowaty może źle znosić nadmierne obciążenie, związane między innymi z nagłym wzrostem masy ciała. Może to mieć miejsce w ciąży.
  • przeciążenia, urazy, różnice w długości kończyn – stan zapalny w mięśniu gruszkowatym może być spowodowany jakimś urazem, na przykład upadkiem na pośladek. Ból może również być efektem długiego siedzenia każdego dnia (siedząca praca), albo większym obciążeniem jednej strony ciała na przykład po udarze mózgu, po którym w drugiej części ciała pojawił się niedowład.

Diagnostyka i badania

Przykurcz łączy się z takimi objawami jak ból pośladka, ucisk na nerw kulszowy (co wywołuje ból promieniujący aż do nogi), ból kręgosłupa i utrudniona rotacja wewnętrzna (przy czym rotacja zewnętrzna wydaje się nie być podobnie ograniczona). Żeby jednak właściwie rozpoznać chorobę i móc wdrożyć odpowiednie leczenie, konieczne jest wykonanie stosownych badań. Sprawdzenie stawu biodrowego, zdjęcie RTG bioder i rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego ułatwią postawienie właściwej diagnozy. Ból najczęściej jest wtórny do innych chorób, dlatego diagnostyka jest w tym przypadku utrudniona. Jednocześnie nie można unikać lekarza, ponieważ w niektórych przypadkach może dochodzić nawet do odruchowego zaniku mięśni pośladkowych. W badaniu palpacyjnym można zaobserwować większą drażliwość pośladka, a także okolicy przyczepu na krętarzu większym kości udowej. Diagnoza zespołu mięśnia gruszkowatego poprzedzona jest następującymi badaniami:

  • test na mięsień gruszkowaty – pacjent musi położyć się na brzuchu, z kolanem zgiętym pod kątem 90 stopni. Zadaniem lekarza jest trzymanie kostki pacjenta i przesuwanie jej na zewnątrz od osi ciała. Jest to rotacja wewnętrzna w stawie biodrowym, która przy zespole mięśnia gruszkowatego jest utrudniona. W tym samym czasie pacjent powinien starać się rotować kończynę w przeciwną stronę. Pojawienie się bólu może mieć związek właśnie z mięśniem gruszkowatym.
  • USG mięśnia gruszkowatego – to badanie jest w stanie ocenić sam mięsień, jak i stan stawu biodrowego. Dzięki badaniu USG lekarz może wykryć różne nieprawidłowości.
  • rezonans magnetyczny – powinien zostać wykonany zarówno dla kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, jak i dla stawu biodrowego. Jedno i drugie badanie pozwolą ustalić pewne nieprawidłowości.
  • RTG bioder – badanie to pozwala wykryć między innymi zwyrodnienie stawu biodrowego.

Diagnostyka zespołu mięśnia gruszkowatego polega na wykluczeniu tych chorób, które mogłyby wywołać podobne objawy. Dzięki temu wiadomo, iż przyczyną bólu i trudności z poruszaniem jest właśnie mięsień gruszkowaty.

Jak wyleczyć ból mięśnia gruszkowatego?

Jak pozbyć się bólu mięśnia gruszkowatego? Na pewno pomogą w tym odpowiednie ćwiczenia, maści i masaże. Przede wszystkim jednak prócz poznania sposobów jak rozluźnić mięsień gruszkowaty, trzeba zastanowić się skąd dokładnie wziął się ból i postarać się usunąć tą przyczynę. Chodzi tu o powód jego nadmiernego napięcia i przykurczu. Co pomoże choremu?

  • preparaty do smarowania, które złagodzą objawy – mogą to być różne maści chłodzące i przeciwbólowe czy żele o podobnym działaniu. Takie środki o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym dolegliwości bólowe na pewno będą pomocne na ból w pośladku, kręgosłupie i nodze.
  • zastrzyki – zastrzyk od razu łagodzi dolegliwości bólowe, jeśli tylko zostanie wykonany rzeczywiście w mięsień. Niestety, trudno jest w niego trafić, ponieważ jest mały i ulokowany głęboko. W związku z tym igłoterapia powinna być wykonywana pod kontrolą USG lub RTG. Zastrzyk rozluźnia mięsień, który przestaje uciskać nerw. W zastrzyku podawane są choremu leki przeciwzapalne, substancje miejscowo znieczulające, osocze bogatopłytkowe i botox, przy czym toksynę botulinową stosuje się tylko w wyjątkowo ciężkich przypadkach. Ceny zastrzyku mogą być różne – w zależności od miejsca, w jakim się go wykonuje i od sposobu monitorowania drogi igły. To zwykle około 1000 złotych. Na zastrzyk można się umówić w gabinecie lekarskim, przy czym później pacjent może od razu wrócić do domu, jednak lepiej by nie prowadził samochodu.
  • masaż mięśnia gruszkowatego – fizjoterapia jest dobrym sposobem na rozciąganie mięśnia gruszkowatego. U fizjoterapeuty możliwa jest profesjonalna rehabilitacja, w tym również masaż poprzeczny mięśnia gruszkowatego. Masaż mięśnia gruszkowatego łączony jest też często z tapingiem. Taping mięśnia gruszkowatego polega na aplikacji elastycznych plastrów, które zmniejszają napięcie tkanek miękkich.
  • ćwiczenia – jak rozciągnąć mięsień gruszkowaty? Najlepszym sposobem będzie wykonywanie stosownych ćwiczeń. Ważne jednak, żeby nie robić tego bez rozgrzewki, ponieważ może to wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Najlepsze ćwiczenia na mięsień gruszkowaty to te spokojne. Odpowiednia będzie joga i tak zwane rolowanie. Ulgę przyniesie też ćwiczenie rozluźniające rotatory zewnętrzne stawu biodrowego. Stajemy w rozkroku i nie odrywając pięt od ziemi, skręcamy stopę do wewnątrz. Potem powracamy do punktu wyjścia i powtarzamy ćwiczenie 10 razy. Jeśli chodzi o mięsień gruszkowaty, ćwiczenia które pomogą to także muszla. Kładziemy się na boku i uginamy nogi. Stykamy ze sobą wewnętrzne krawędzie stóp i podnosimy kolano najdalej jak się da, po czym opuszczamy je, dociskając nogi do siebie. Powtarzamy ćwiczenie 10 razy. Stan zapalny mięśnia gruszkowatego pojawia się często u biegaczy. Bieganie należy więc przerwać, jeśli powoduje ból.
  • elektroterapie, krioterapie – jeśli chodzi o mięsień gruszkowaty, masaż i leki mogą przynieść ulgę, ale jeszcze lepiej zadziałają specjalistyczne zabiegi, na przykład leczenie prądem czy zimnem.
  • odpowiednia pozycja snu – jak spać przy bólach mięśnia gruszkowatego? Najlepiej na specjalnie dobranym materacu ortopedycznym. Anatomia mięśni sprawia, że leżenie na plecach mogłoby obciążać pośladki, a leżenie na chorym boku przy bólu często jest niemożliwe. Pseudo rwa kulszowa może powodować nasilenie bólu w nieodpowiedniej pozycji. Obciążajmy więc raczej zdrowy bok.

6 myśli nt. „Mięsień gruszkowaty – jak pozbyć się bólu przy zespole mięśnia gruszkowatego

  1. Berry M.

    A jaki jest koszt elektroterapii na mięsień gruszkowaty i czy w ogóle w Olsztynie taką mi wykonają? Mało mamy tu gabinetów, a słyszałem, że to jest bardzo drogie i na dodatek źle wykonane może pogorszyć sprawę.

    1. dzwoń

      Najłatwiej jest podzwonić po gabinetach i bezpośrednio zapytać. Co gabinet, to inne ceny. Poza tym wiadomo, jeden zabieg rzadko kiedy pomaga, więc taki pakiet 10 może już kosztować swoje.

  2. Kalczycki R.

    Witam.
    Przez ostatnie 2 tygodnie mam problemy z chodzeniem. Wczoraj poszedłem na masaż do rehabilitanta. Pokazał mi parę ćwiczeń, parę pokazał na mnie – większości nawet nie mogłem wykonać. Facet rozkładał ręce, ja rozkładam ręce, więc pytam się tutaj – czy kto powie mi, co mam z tym bólem zrobić?
    Nie mogę funckjonować, nie ma szans, żeby ćwiczył, robił skłony, kocie grzbiety czy inne. Skamlę z bólu. Leki przeciwbólowe bez recepty nie pomagają, wizyta u lekarza na NFZ to zbyt długie czekanie…

    1. Jolanna

      Parę miesięcy temu miałam to samo. Problem z chodzeniem, skłonami, a wstanie z kanapy było prawdziwym przedsięwzięciem logistycznym. Do żadnego rehabilitanta, na które trafiałam, nie docierało, że NIE JESTEM W STANIE ĆWICZYĆ.
      Nie wiem, jak to zrobiłam, ale sama znalazłam delikatne ćwiczenia typu noga na kolano i delikatne rozciąganie pośladka. Robiłam je do bólu, codziennie przez wiele godzin. Na szczęście szef był bardzo wyrozumiały (a to rzadkość) i pozwolił mi pracować zdalnie z domu. Ba, od współpracowników dostałam paczkę z zestawem harpagonów, żebym smarowała pośladek i krzyż. Cudowni ludzie. Wtedy się śmiałam, że mają mnie za wiedźmę, więc dlatego mi przysłali “Czarci pazur”, ale… whatever, za bardzo się rozczulam.
      Nie wiem, jakim cudem, ale wyszłam z tego piekielnego przykurczu mięśni.

      ALE CO DO CIEBIE – ja bym poszła na nocną opiekę medyczną na zastrzyk rozkurczający i porządne leki zwiotczające mięśnie na receptę. SOR – bez sensu, będziesz na końcu kolejki, bo nie jesteś umierający.

      1. Kalczycki R.

        Jolanna – dzięki wielkie. Tak właśnie zrobiłem. Po paru godzinach już mogłem się poruszać. Teraz czeka mnie rehabilitacja, w życiu nie chcę mieć więcej takich problemów z chodzeniem. Nie jestem aż taki stary przecież.

  3. mirek.jawor232

    Na mięsień gruszkowaty świetna jest terapia manualna i masaże z kremami relaksujące mięśnie, nawet raz na jakiś czas, profilaktycznie. Bo potem jak cholerstwo złapie to zapomnijcie o normalnym funkcjonowaniu.
    Miałem to w życiu 3 razy i od kiedy chodzę na masaże + kończę dzień rozluźnianiem mięśni i delikatnym masażem = nie mam tego cholerstwa.

    Polecam każdemu, kto ma siedzącą pracę i wszystkim kanapowcom.

Dodaj komentarz